Bài 18:ÔN TẬP LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI (PHẦN TỪ NĂM 1917 ĐẾN NĂM 1945)

Ngày đăng: 09/04/2020 54 lượt xem
Danh sách file (1 files)
Mô tả:

Bài 18:ÔN TẬP LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI

(PHẦN TỪ NĂM 1917 ĐẾN NĂM 1945)

          1. Dẫn dắt vào bài mới:

          2. Tổ chức các hoạt động dạy học trên lớp

Kiến thức HS cần nắm

I. Những kiến thức cơ bản về lịch sử thế giới hiện đại (1917 - 1945)

Niên đại

Sự kiện

Diễn biến chính

Kết quả, ý nghĩa

I. NƯỚC NGA (LIÊN XÔ)

Tháng 2/1917

Cách mạng dân chủ tư sản

- Tổng bãi công chính trị ở Pê-tơ-rô-grát.

- Khởi nghĩa vũ trang

- Nga hoàng bị lật đổ

 

- Lật đổ chế độ Nga hoàng

- Hai chính quyền song song tồn tại

- Cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới

Tháng 11/1917

Cách mạng XHCN

- Chiếm các vị trí then chốt ở thủ đô.

 

- Thành lập chính quyền Xô Viết do Lê-nin đứng đầu.

 

 

- Chiếm cung điện Mùa Đông

- Toàn bộ chính phủ lâm thời tư sản bị bắt (trừ Thủ tướng Kê-ren-xki)

 

- Đưa giai cấp công nhân và nhân dân lao động Nga lên làm chủ đất nước.

- Là tấm gương cổ vũ phong trào cách mạng thế giới đi theo con đường cách mạng vô sản

1918 - 1920

Chống thù trong giặc ngoài

- Quân đội 14 nước đế quốc câu kết với bọn phản động trong nước mở cuộc tấn công vũ  trang vào nước Nga Xô viết.

- Đẩy lùi cuộc tấn công của kẻ thù.

- Nhà nước Xô viết được bảo vệ và giữ vững.

 

 

- Thực hiện  chính sách cộng sản thời chiến.

 

1921 - 1925

Chính sách kinh tế mới và công cuộc khôi phục kinh tế

- Trong nông nghiệp thay thế chế độ trưng thu lương thực thừa bằng thu thế lương thực.

- Trong công nghiệp, tập trung khôi phục công nghiệp nặng.

- Trong thương nghiệp: Tự do buôn bán, phát hành đồng Rup mới.

- Hoàn thành công cuộc khôi phục kinh tế.

- Phục vụ cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở một số nước hiện nay.

Tháng 12/1922

Liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết thành lập (Liên Xô ).

- Gồm 3 nước Cộng hòa Xô viết đầu tiên là Nga, Ucrâin, Bêlorutxia và ngoại Cápcadơ.

- Tăng cường sức mạnh về mọi mặt để xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội.

1925 - 1941

Liên Xô xây dựng chủ nghĩa xã hội

Thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1928 - 1932)

- Kế hoạch  5 năm lần thứ hai (1933 - 1937)

- Kế hoạch 5 năm lần thứ 3 (từ năm 1937) bị gián đoạn do phát xít Đức tấn công 6/1941.

- Đưa Liên Xô từ một nước nông nghiệp lạc hậu thành một cường quốc công nghiệp xã hội chủ nghĩa, có nền văn hóa, khoa học kỹ thuật tiên tiến và vị thế quan trọng trên trường quốc tế.

1941 - 1945

Chiến tranh vệ quốc vĩ đại

- Giải phóng lãnh thổ Liên Xô.

- Giải phóng các nước Trung và Đông Âu.

- Tiêu diệt phát xít Đức ở Béclin, tấn công đạo quân Quan Đông của Nhật ở Mãn Châu.

- La lực lượng trụ cột góp phần quyết định trong việc tiêu diệt chủ nghĩa phát xít.

- Bảo vệ vững chắc tổ Quốc xã hội chủ nghĩa, tiếp tục xây dựng chủ nghĩa xã hội.

                                       II. CÁC NƯỚC TƯ BẢN CHỦ NGHĨA

1919 - 1922

- Hội nghị Véc xai (1919 - 1920) và hội nghị Oasinhtơn (1921 - 1922)

- Ký kết các hòa ước và các Hiệp ước phân chia quyền lợi.

- Các nước tư bản thắng trận giành nhiều lợi lộc. Các nước bại trận chịu nhiều điều khoản nặng nề.

- Một trật tự thế giới mới được thiết lập (trật tự Véc-xai - Oasinhtơn).

- Mâu thuẫn giữa các đế quốc tiếp tục căng thẳng.

1918 - 1923

Khủng hoảng kinh tế chính trị

- Nền kinh tế bị chiến tranh tàn phá, gặp rất nhiều khó khăn.

- Chính trị - xã hội bất ổn định, cao trào cách mạng dâng cao suốt những năm 1918 - 1923

- Đẩy hệ thống tư bản chủ nghĩa vào tình trạng không ổn định.

- Tạo điều kiện cho phong trào cách mạng thế giới phát triển mạnh, làm ra đời tổ chức Quốc tế Cộng sản (1919).

1924 - 1929

Ổn định và phát triển kinh tế

- Các ngành công nghiệp phát triển nhanh chóng.

- Là thời kỳ phồn vinh của kinh tế Mĩ.

- Kinh tế phát triển không đồng bộ và thiếu kế hoạch, thiếu điều tiết.

- Tạo nên giai đoạn ổn định tạm thời của Chủ nghĩa tư bản.

- Nảy sinh mầm mống dẫn tới khủng hoảng kinh tế.

1929 - 1933

Đại khủng hoảng kinh tế

- Nổ ra đầu tiên ở mĩ rồi lan khắp thế giới tư bản.

- Kéo dài gần 4 năm (1929 - 1933) trầm trọng nhất là năm 1932

- Tàn phá nặng nề nên kinh tế, chính trị xã hội rối loạn, phong trào cách mạng bùng nổ.

- Các nước tư bản tìm lối thoát bằng những con đường khác nhau: cải cách (Mĩ, Anh, Pháp),

 

 

 

thiết lập chế độ độc tài phát xít (Đức, Italia, Nhật Bản)

1933

Chủ nghĩa phát xít lên cầm quyền ở Đức.

- Ngày 30/1/1933 Hít-le lên làm Thủ tướng.

Chính phủ, thiết lập chế độ độc tài phát xít ở Đức.

- Thi hành chính sách, chính trị, kinh tế, đối ngoại phản động nhằm phát động chiến tranh  phân chia lại thế giới.

- Mở ra thời kỳ đen tối trong lịch sử nước Đức

- Báo hiệu nguy cơ chiến tranh thế giới.

1933 - 1935

Chính sách mới (New deal) của Tổng thống Mĩ Ru-dơ-ven

- Thực hiện một hệ thống các chính sách, biện pháp của nhà nước trên các lĩnh vực KT tài chính và chính trị xã hội.

- Cứu chủ nghĩa tư bản Mĩ khỏi cơn nguy kịch.

- Làm cho nước Mĩ duy trì được chế độ dân chủ tư sản, không đi theo con đường chủ nghĩa phát xít.

Nửa cuối những năm 1930

Hình thành 2 khối đế quốc đối địch nhau.

- 1936 - 1937, khối phát xít Đức, Italia, Nhật Bản (còn gọi là trục tam giác - Béc-lin-Rôma - Tôkiô) được hình thành.

- Quan hệ quốc tế căng thẳng, dẫn tới bùng nổ cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai.

 

 

 

- Khối thứ hai thành lập muộn hơn gồm Mĩ, Anh, Pháp.

- Thúc đẩy phong trào Mặt trận nhân dân chống phát xít và chiến tranh .

1939 - 1945

Chiến tranh thế giới thứ hai

- Ban đầu là cuộc chiến tranh  giữa 2 khối đế quốc Đức - Italia - Nhật Bản và Mĩ - Anh - Pháp.

- Sau khi Liên Xô tham chiến, Mĩ, Anh và nhiều nước khác đứng về phía Liên Xô chống phát xít. Chiến tranh thế giới thứ hai trở thành cuộc chiến tranh  chống phát xít.

- Chủ nghĩa phát xít Đức - Italia, Nhật Bản bị tiêu diệt. Thắng lợi thuộc về các nước đồng minh chống phát xít.

- Mở ra thời kỳ phát triển mới của hệ thống tư bản chủ nghĩa.

III. CÁC NƯỚC CHÂU Á

1918 - 1923

Cao trào cách mạng giải phóng dân tộc

- Ngày 04/5/1919, phong trào Ngũ Tứ ở Trung Quốc

- Năm 1921 cách mạng Mông Cổ thắng lợi.

- 1918 - 1922, nhân dân Ấn Độ tăng cường đấu tranh chống thực dân Anh.

- Phong trào ở Thổ Nhỉ Kỳ, Apganitxtan, Triều Tiên...

- Cổ vũ tinh thần đấu tranh của nhân dân châu Á.

- Chuẩn bị cho bước phát triển ở giai đoạn sau.

1924 - 1929

Phong trào giải phóng dân tộc tiếp tục mạnh mẽ ở châu Á.

- Ở Trung Quốc, năm 1924 - 1927 diễn ra nội chiến cách mạng lần thứ nhất.

- Ấn Độ: phong trào công nhân 1924 - 1927. Đảng Quốc đại tăng cường hoạt động.

- Inđônêxia: Đảng Cộng sản tích cực lãnh đạo quần chúng đấu tranh...

- Giáng đòn mạnh mẽ vào các thế lực thống trị.

1929 - 1939

Phong trào giải phóng dân tộc và phong trào Mặt trận nhân dân chống phát xít.

- Trung Quốc: Đấu tranh chống nền thống trị phản động Tưởng Giới Thạch và kháng chiến chống phát xít Nhật xâm lược.

- Ấn Độ: Phong trào đấu tranh chống thực dân Anh 1929 - 1932. ĐCS Ấn Độ thành lập (tháng 11/1939).

- Tạo nên làn sóng cách mạng sôi nổi ở các nước châu Á.

- Tấn công mạnh mẽ vào các thế lực đế quốc, thực dân , phát xít.

 

 

 - Việt Nam: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (1930) lãnh đạo cao trào cách mạng 1930 - 1931, cuộc vận động dân chủ 1936 - 1939.

- Inđônêxia: Thành lập Mặt trận thống nhất chống phát xít năm 1929.

 

1939 - 1945

Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc trong Chiến tranh thế giới thứ hai

- Trung Quốc: Cuộc chiến tranh chống Nhật 8 năm (1937 - 1945) kết thúc thắng lợi.

- Triều Tiên: Kháng chiến làm suy yếu lực lượng phát xít Nhật chiếm đóng.

- Đông Nam Á: Đấu tranh mạnh mẽ chống phát xít Nhật. Sau khi Nhật đầu hàng cách mạng nhiều nước giành thắng lợi: Việt Nam (8/1945), Lào (8/1945), Campuchia (10/1945).

- Inđônêxia (8/1945).

 

II. Những nội dung chính của lịch sử thực hiện hiện đại (1917 - 1945)

 Những tiến bộ về khoa học kt thời kỳ này đã thúc đẩy kinh tế thế giới phát triển với một tốc độ cao, tạo nên những biến chuyển quan trọng trong sản xuất vật chất của nhân loại. Trên cơ sở đó làm thay đổi đời sống chính trị - xã hội - văn hóa của các quốc gia, dân tộc và toàn thế giới.

- Mặc dù nằm trong vòng vây của chủ nghĩa tư bản và bị các nước đế quốc tấn công quân sự  nhằm tiêu diệt (trong những năm 1918 - 1920 và 1941 - 1945), nhà nước chủ nghĩa xã hội Liên Xô vẫn đứng vững và không ngừng lớn mạnh về mọi mặt, phát huy ảnh hưởng ngày càng sâu rộng đối với

cục diện toàn thế giới.

- Cách mạng thế giới (phong trào giải phóng dân tộc, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế) phát triển sang giai đoạn mới với nội dung và phương hướng khác trước, chuẩn bị cơ sở cho thắng lợi ở thời kỳ sau này.

- Chủ nghĩa tư bản lâm vào một số cuộc khủng hoảng kinh tế - chính trị và sự xuất hiện của chủ nghĩa phát xít dẫn tới Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ.

 

+ Nhóm 1: Bước vào thế kỉ XX, trên đà tiến của cuộc cách mạng công nghiệp, nhân loại tiếp tục đạt được những thành tựu rực rờ về khoa học - kỹ thuật trên nhiều lĩnh vực như vật lí, hóa học, sinh học, các khoa học về trái đất..., nhiều phát minh khoa học cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX đã được đưa vào sử dụng như điện tín, điện thoại, ra đa hàng không, điện ảnh với phim có tiếng nói và phim màu... Bên cạnh đó, thắng lợi của Cách mạng tháng Mười đã mở đường cho việc xây dựng một nền văn hóa mới trên cơ sở tư tưởng của chủ nghĩa Mác-Lê-nin và kế thừa những tinh hoa của di sản văn hóa nhân loại, đó là nền văn hóa Xô viết với nhiều thành tựu to lớn.

+ Nhóm 2: Để thiết lập được nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới, nhân dân Liên Xô đã phải trải qua những chặng đường cách mạng khó khăn, gian khổ: Cuộc Cách mạng tháng Hai lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế Nga hoàng, cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười đánh đổ chủ nghĩa đế quốc Nga và đưa nước Nga lên con đường xã hội chủ nghĩa; cuộc chiến tranh chống nổi loạn và can thiệp vũ trang của 14 nước đế quốc (1918 - 1920) nhằm bảo vệ cách mạng; công cuộc xây dựng chế độ mới trong những năm 1921 - 1941 dẫn đến bước đầu xây dựng được những nền móng của xã hội chủ nghĩa; cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại 1914 - 1945 đánh bại chủ nghĩa phát xít, không chỉ bảo vệ được tổ quốc chủ nghĩa mà còn góp phần to lớn vào sự nghiệp giải phóng nhân loại. Chỉ trong một thời gian rất ngắn, từ một nước nông nghiệp lạc hậu Liên Xô đã vươn lên trở thành một cường quốc công nghiệp đứng thứ hai trên thế giới, có nền văn hóa giáo dục và khoa học kỹ thuật tiên tiến vào hàng đầu thế giới.

+ Nhóm 3: Trước Cách mạng tháng Mười, cách mạng thế giới đang lâm vào tình trạng khó khăn ở các nước tư bản Âu -Mĩ, phong trào công nhân bị bất đống về tư tưởng, không thống nhất về đường lối, cách mạng bị chia rẽ về tổ chức; ở các nước thuộc địa và phụ thuộc, phong trào giải phóng dân tộc lâm vào tình trạng khủng hoảng về giai cấp lãnh đạo và chưa tìm ra được con đường đưa cách mạng đi đến thắng lợi; giữa phong trào công nhân ở các nước tư bản để quốc và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa, phụ thuộc hầu như không có mối liên quan gì.

+ Nhóm 4: Cách mạng tháng Mười đã đánh đổ chủ nghĩa tư bản ở một khâu quan trọng của nó là đế quốc Nga. Cũng từ đó, một xã hội mới ra đời - mỗi bước phát triển của nó đều tạo nên một sự tương phản đối lập với hệ thống tư bản chủ nghĩa. Mặt khác, cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất không chỉ gây ra những tổn thất nặng nề về của cải, sinh mạng, làm cho tất cả các nước thắng trận và bại trận đều bị suy yếu (trừ Mĩ), nhưng nghiêm trọng hơn, dẫn đến sự phân chia thế giới theo “hệ thống Véc-xai - Oasinhtơn”, làm nảy sinh những mâu thuẫn mới hết sức sâu sắc giữa các đế quốc, từ đó dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ hai.

+ Nhóm 5: Ban đầu, Chiến tranh thế giới thứ hai là cuộc chiến tranh đế quốc xâm lược phi nghĩa diễn ra do sự kình địch giữa hai khối quân sự Đức Italia - Nhật Bản và Mĩ - Anh - Pháp. Kể từ khi Liên Xô tham chiến, chiến tranh mang tính chất chính nghĩa giải phóng nhân loại khỏi thảm họa phát xít. Các quốc gia có chế độ chính trị khác nhau đã cùng phối hợp trong khối đồng minh chống phát xít, kiên trì chiến đấu chống trả bọn phát xít xâm lược. Trong đó, cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại của nhân dân Liên Xô đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tiêu diệt chủ nghĩa phát xít, bên cạnh vai trò trụ cột và góp phần quyết định của các nước đồng minh Mĩ - Anh.

 

 

Tư liệu